علت گرفتگی لوله فاضلاب حمام چیست؟
گرفتگی لوله حمام فقط به معنی افتادن یک جسم بزرگ داخل کفشور نیست. گاهی مواد مختلف به مرور داخل مسیر جمع می‌شوند، به هم می‌چسبند و راه عبور آب را کم می‌کنند. به همین دلیل حتی کفشوری که توری دارد هم ممکن است بعد از مدتی آب را کند تخلیه کند یا کاملاً بگیرد.
۱. تجمع مو، صابون و شامپو داخل لوله
یکی از رایج ترین دلایل گرفتگی لوله فاضلاب حمام، جمع شدن مو و مواد شوینده در مسیر است. هنگام حمام کردن، مقداری از موها همراه آب حرکت می‌کنند و ممکن است بخشی از آنها از کفشور عبور کنند. این موها داخل مسیر به قسمت هایی از لوله یا مواد باقی مانده می‌چسبند و کم کم یک توده ایجاد می‌کنند.
صابون، شامپو و مواد شوینده هم می‌توانند روی این تجمع باقی بمانند و باعث شوند توده بزرگ تر شود. در ابتدا ممکن است فقط متوجه شوید آب کمی دیرتر پایین می‌رود، اما اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، مسیر باریک تر شده و در نهایت آب به سختی تخلیه می‌شود.
۲. رسوب گرفتن داخل لوله فاضلاب
با گذشت زمان، مواد مختلف می‌توانند روی دیواره داخلی لوله باقی بمانند و به تدریج ضخامت رسوبات بیشتر شود. این اتفاق ممکن است به تنهایی باعث بسته شدن کامل مسیر نشود، اما فضای عبور آب را کم می‌کند و باعث می‌شود مواد دیگری مثل مو و کف صابون راحت تر در همان قسمت گیر کنند.
به همین دلیل گاهی یک لوله سال ها بدون مشکل کار می‌کند، اما بعد از مدتی با کند شدن تخلیه آب مواجه می‌شود. در واقع ممکن است مشکل از یک گرفتگی ناگهانی نباشد و داخل مسیر، به مرور رسوب و مواد جمع شده باشند.
۳. شیب نامناسب لوله فاضلاب
لوله فاضلاب باید به شکلی نصب شود که آب بتواند مسیر را به خوبی طی کند. اگر شیب لوله مناسب نباشد، آب و مواد همراه آن در بعضی قسمت ها بیشتر باقی می‌مانند و احتمال جمع شدن مواد در همان نقاط بالا می‌رود.
این مشکل معمولاً با یک گرفتگی ساده و یک بار مصرف برطرف نمی‌شود و ممکن است بعد از مدتی دوباره خودش را نشان دهد. اگر یک مسیر حمام بارها بدون دلیل مشخص دچار مشکل می‌شود، در کنار مواد جمع شده باید وضعیت اجرای لوله هم در نظر گرفته شود.
در بعضی ساختمان ها، بررسی علت گرفتگی فاضلاب طبقه اول هم اهمیت بیشتری دارد، چون ممکن است مسیر فاضلاب این قسمت ها طولانی تر باشد یا مشکل در بخش مشترک ساختمان ایجاد شده باشد.
۴. پیچ وخم و زانوهای زیاد در مسیر لوله
مسیر فاضلاب حمام همیشه یک خط کاملاً مستقیم نیست و ممکن است در بخش هایی دارای زانو و تغییر جهت باشد. هرچه مسیر پیچ وخم بیشتری داشته باشد، احتمال جمع شدن مو، مواد شوینده و رسوبات در بعضی قسمت ها بیشتر می‌شود.
گاهی گرفتگی دقیقاً در همان جایی اتفاق می‌افتد که مواد داخل مسیر به مرور جمع شده‌اند. در چنین حالتی ممکن است کفشور را تمیز کنید، اما باز هم مشکل باقی بماند؛ چون محل واقعی گرفتگی کمی جلوتر از کفشور قرار دارد.
۵. ورود گچ، سیمان و مصالح ساختمانی به لوله
اگر ساختمان تازه ساز باشد یا در حمام و سرویس بهداشتی تعمیرات انجام شده باشد، احتمال ورود گچ، سیمان، دوغاب یا تکه های مصالح به مسیر فاضلاب وجود دارد. گاهی مقدار کمی از این مواد وارد لوله می‌شود و همان ابتدا مشکل زیادی ایجاد نمی‌کند، اما بعداً همراه با مو و رسوبات باعث بسته شدن مسیر می‌شود.
به همین دلیل اگر گرفتگی لوله فاضلاب با سیمان بعد از بازسازی حمام شروع شده یا از همان زمان مرتب تکرار می‌شود، بهتر است این احتمال را هم در نظر بگیرید و فقط سراغ روش های خانگی نروید.
۶. خرابی، شکستگی یا مشکل در مسیر لوله
همیشه علت گرفتگی لوله فاضلاب تجمع مو و مواد شوینده نیست. اگر خود لوله، اتصال ها یا بخشی از مسیر دچار مشکل شده باشد، آب نمی‌تواند به درستی عبور کند و گرفتگی ممکن است دوباره برگردد.
برای مثال اگر یک بار لوله باز شود اما چند روز یا چند هفته بعد دوباره همان مشکل ایجاد شود، باید احتمال وجود مشکل در خود مسیر را هم جدی گرفت. در این شرایط تکرار روش های خانگی یا فقط باز کردن قسمت ابتدایی لوله، ممکن است مشکل را برای مدت کوتاهی پنهان کند.
۷. گرفتگی در قسمت های پایین تر از کفشور حمام
گاهی کفشور حمام کاملاً تمیز است و چیزی هم روی آن دیده نمی‌شود، اما چند متر جلوتر از کفشور یک گرفتگی ایجاد شده است. در این حالت هرچقدر اطراف کفشور را تمیز کنید، آب باز هم دیر پایین می‌رود؛ چون محل اصلی بسته شدن مسیر جای دیگری است.
این موضوع زمانی مهم تر می‌شود که چند خروجی فاضلاب به یک مسیر مشترک وصل باشند. برای مثال ممکن است ابتدا فقط آب حمام کند تخلیه شود و بعد نشانه های دیگری هم ظاهر شوند. در بعضی موارد، چیزی که به شکل گرفتگی توالت دیده می‌شود نیز میتواند با مشکل در مسیر مشترک فاضلاب ارتباط داشته باشد.
اگر همزمان با تخلیه آب حمام، صدای غیرعادی از لوله ها شنیده شود، می‌توان به وجود مشکل در ادامه مسیر هم شک کرد. به همین دلیل علت صدای قل قل فاضلاب همیشه خود کفشور نیست و گاهی باید مسیر پایین تر بررسی شود.
چرا با وجود توری کفشور، لوله حمام می‌گیرد؟
توری کفشور برای گرفتن بخشی از مو و آشغال های درشت بسیار مفید است، اما نمی‌تواند جلوی عبور تمام مواد را بگیرد. مقدار کمی مو ممکن است از سوراخ های توری عبور کند و همراه آب وارد لوله شود. مواد شوینده، کف صابون و ذرات ریز هم می‌توانند وارد مسیر شوند و به مرور روی هم جمع شوند.
نکته مهم این است که گرفتگی معمولاً یک باره به وجود نمی‌آید. ممکن است در طول چند هفته یا چند ماه، مقدار کمی مواد داخل یک قسمت از لوله جمع شود و هر بار لایه‌ای جدید به آن اضافه شود. بعد از مدتی همین توده آن قدر بزرگ می‌شود که آب دیگر نمی‌تواند به راحتی عبور کند.
پس وجود توری به این معنی نیست که لوله هیچ وقت نمی‌گیرد؛ توری فقط مقدار ورود مو و آشغال را کمتر می‌کند. اگر آب حمام کند پایین می‌رود، بهتر است فقط خود توری را مقصر ندانید و مسیر داخلی لوله را هم در نظر بگیرید.
۳ روش فوری برای رفع گرفتگی لوله فاضلاب حمام
اگر گرفتگی سبک باشد و آب هنوز مقداری تخلیه شود، می‌توان قبل از تماس با لوله بازکن چند روش ساده را امتحان کرد. این روش ها بیشتر برای گرفتگی های معمول و نه انسدادهای شدید کاربرد دارند.
۱. آب داغ و مایع ظرفشویی
- ابتدا اگر آب زیادی روی کف حمام جمع شده، تا حد امکان آن را تخلیه کنید.
- مقدار مناسبی مایع ظرفشویی داخل کفشور بریزید.
- حدود یک تا دو لیتر آب داغ را به آرامی داخل مسیر بریزید.
- حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه صبر کنید تا مواد داخل مسیر نرم تر شوند.
- بعد مقداری آب داخل حمام بریزید و سرعت تخلیه را بررسی کنید.
- اگر آب بهتر پایین رفت، یک بار دیگر می‌توانید همین کار را تکرار کنید.
آب مورد استفاده بهتر است داغ باشد، اما لازم نیست به حالت جوش شدید برسد؛ مخصوصاً وقتی جنس لوله و اتصالات مشخص نیست.
۲. تلمبه دستی
- مقداری آب روی کفشور نگه دارید تا لاستیک تلمبه بتواند به خوبی روی آن بنشیند.
- تلمبه را کاملاً روی کفشور قرار دهید تا اطراف آن تا حد ممکن بسته شود.
- چند بار تلمبه را با فشار مناسب به سمت پایین و بالا حرکت دهید.
- این کار را چند مرتبه پشت سر هم انجام دهید.
- سپس تلمبه را بردارید و مقدار کمی آب داخل مسیر بریزید.
- اگر آب بهتر تخلیه شد، می‌توانید چند بار دیگر همین کار را انجام دهید.
اگر پیش از این روش از مواد شیمیایی لوله بازکن استفاده کرده اید، سراغ تلمبه نروید؛ چون ممکن است مواد باقی مانده داخل لوله به بیرون پاشیده شوند.
۳. جوش شیرین و سرکه
- حدود نصف لیوان جوش شیرین را داخل کفشور بریزید.
- یک لیوان سرکه اضافه کنید.
- روی کفشور را بپوشانید و حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه صبر کنید.
- بعد مقداری آب داغ داخل مسیر بریزید.
- چند دقیقه صبر کنید و سپس تخلیه آب را امتحان کنید.
این روش را برای گرفتگی های سبک می‌توان امتحان کرد و نباید انتظار داشت هر نوع انسداد شدید را باز کند. همچنین جوش شیرین و سرکه را با مواد شیمیایی لوله بازکن یا سایر مواد شوینده قوی مخلوط نکنید.
برای آموزش روش های بیشتر و راهکارهای مختلف، می‌توانید به مطلب «رفع گرفتگی لوله فاضلاب حمام» مراجعه کنید.
اگر روش های خانگی جواب نداد چه کنیم؟
اگر چند روش ساده را امتحان کردید اما آب همچنان پایین نمی‌رود، احتمال دارد گرفتگی در عمق بیشتری از مسیر ایجاد شده باشد. در چنین شرایطی ممکن است توده مو و مواد شوینده خیلی بزرگ شده باشد یا گرفتگی در یکی از زانوها و بخش های پایین تر لوله قرار گرفته باشد.
گاهی هم مشکل فقط به یک نقطه از حمام مربوط نیست و مسیر مشترک فاضلاب دچار گرفتگی شده است. برای مثال اگر همزمان آب چند قسمت از خانه دیر تخلیه شود، باید احتمال گرفتگی در مسیر اصلی را هم در نظر گرفت. حتی علت بالا آمدن آب از چاه آشپزخانه در بعضی ساختمان ها میتواند به گرفتگی در بخش مشترک فاضلاب مربوط باشد، نه خود سینک آشپزخانه.
در این مرحله ریختن پشت سر هم مواد مختلف داخل لوله معمولاً کار درستی نیست. اگر گرفتگی باز نشود، بهترین کار این است که مسیر از راه مناسب بررسی شود و در صورت نیاز فنر زده شود.
فنر لوله بازکنی چگونه گرفتگی حمام را باز می‌کند؟
وقتی گرفتگی در قسمت عمیق تری از لوله قرار داشته باشد، لوله بازکن میتواند از فنر برقی برای باز کردن مسیر استفاده کند. فنر از طریق مسیر مناسب، معمولاً از کفشور، وارد لوله می‌شود و تا جایی که گرفتگی قرار دارد جلو می‌رود.
با حرکت فنر، توده ایجادشده در مسیر شکسته می‌شود و مواد جمع شده کنار می‌روند یا از مسیر خارج می‌شوند. اگر گرفتگی چند متر جلوتر باشد، لازم نیست حتماً خود کفشور باز شود؛ فنر میتواند داخل لوله جلو برود و به محل گرفتگی برسد.
در یک کار اصولی، هدف فقط این نیست که آب برای چند ساعت پایین برود. باید گرفتگی تا حد ممکن از مسیر خارج شود تا احتمال برگشت سریع مشکل کمتر شود. اگر بعد از باز کردن لوله، مشکل خیلی زود تکرار شود، بهتر است فقط به باز کردن گرفتگی اکتفا نشود و وضعیت مسیر هم بررسی شود.
چه زمانی باید لوله بازکن خبر کنیم؟
در شرایط زیر بهتر است به جای ادامه دادن روش های خانگی، از لوله بازکن کمک بگیرید:
- آب حمام اصلاً پایین نمی‌رود و کفشور کاملاً پر می‌شود.
- چند روش خانگی را امتحان کرده‌اید اما تغییری ایجاد نشده است.
- آب برای مدتی تخلیه می‌شود اما دوباره گرفتگی برمی گردد.
- سرعت تخلیه آب خیلی کم شده و این مشکل به مرور شدیدتر شده است.
- هنگام استفاده از آب، فاضلاب از کفشور بالا می‌زند.
- از مسیر فاضلاب صداهای غیرعادی یا قل قل مداوم شنیده می‌شود.
- احتمال می‌دهید گرفتگی در بخش عمیق تر یا مسیر مشترک ساختمان قرار داشته باشد.
در این شرایط، لوله بازکنی با فنر برقی میتواند مسیر را از محل گرفتگی باز کند و لازم نیست برای هر گرفتگی شدید، چند بار روش های مختلف خانگی را تکرار کنید.
اگر ساکن تهران هستید، آقای لوله بازکن خدمات لوله بازکنی در تهران را برای گرفتگی لوله های فاضلاب انجام می‌دهد و در مواردی که گرفتگی با روش های ساده برطرف نشود، از فنر برقی برای باز کردن مسیر استفاده می‌شود.
البته اگر همراه گرفتگی، بوی نامطبوع هم در حمام ایجاد شده باشد، بهتر است فقط به باز شدن مسیر آب اکتفا نشود. گاهی رفع بوی بد فاضلاب حمام هم نیاز دارد که علت اصلی مشکل در مسیر فاضلاب پیدا شود.
همچنین در ساختمان هایی که چند واحد به یک مسیر فاضلاب متصل هستند، نشانه های گرفتگی ممکن است در قسمت های مختلف دیده شوند. بنابراین چیزی مثل علت بالا زدن چاه فاضلاب و دستشویی را هم نباید بدون بررسی فقط به خود چاه نسبت داد؛ گرفتگی مسیر مشترک میتواند یکی از علت های آن باشد.
همه گرفتگی های حمام شبیه هم نیستند؛ کدام گرفتگی را باید جدی گرفت؟
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، علت گرفتگی لوله فاضلاب حمام همیشه فقط مو و آشغال روی کفشور نیست. مو، صابون، شامپو و رسوبات می‌توانند داخل لوله جمع شوند و به مرور راه آب را ببندند. در کنار این موارد، شیب نامناسب، پیچ وخم زیاد، ورود مصالح ساختمانی، خرابی لوله و گرفتگی در قسمت های پایین تر هم باید در نظر گرفته شوند.
برای گرفتگی های سبک، می‌توان ابتدا آب داغ و مایع ظرفشویی، تلمبه دستی یا جوش شیرین و سرکه را امتحان کرد. اگر آب پایین نرفت، گرفتگی دوباره برگشت یا نشانه های دیگری مثل بالا زدن فاضلاب دیده شد، بهتر است کار را ادامه ندهید و از لوله بازکن برای فنر زدن مسیر کمک بگیرید.
سوالات متداول
آیا گرفتگی حمام فقط به دلیل مو ایجاد می‌شود؟
خیر. مو یکی از دلایل رایج است، اما رسوبات، مواد شوینده، مصالح ساختمانی، شیب نامناسب و مشکل در خود مسیر هم می‌توانند باعث بسته شدن لوله شوند.
چرا بعد از باز شدن مسیر، مشکل دوباره برمی گردد؟
اگر فقط بخش کوچکی از گرفتگی باز شده باشد یا داخل مسیر همچنان مقدار زیادی مواد باقی مانده باشد، احتمال برگشت مشکل وجود دارد. در موارد تکراری بهتر است مسیر با دقت بیشتری بررسی شود.
آیا ریختن چند نوع ماده قوی پشت سر هم کار درستی است؟
خیر. مخلوط کردن یا پشت سر هم ریختن مواد مختلف میتواند خطرناک باشد و حتی کار باز کردن مسیر را سخت تر کند. بهتر است چند روش مختلف را بدون آگاهی از وضعیت لوله با هم ترکیب نکنید.
برای گرفتگی شدید چه روشی مناسب تر است؟
وقتی آب کاملاً متوقف شده یا روش های ساده نتیجه نداده اند، معمولاً استفاده از فنر برقی توسط فرد متخصص گزینه مناسب تری است؛ چون فنر میتواند تا محل گرفتگی داخل مسیر پیش برود و آن را باز کند.